Nicolas Bourriaud „Anioł Mas. Wykorzystanie ruin i strzępków historii w sztuce współczesnej”

Posted on Maj 19, 2011


Podejmować kwestię historii w perspektywie wyznaczonej przez sztukę to przede wszystkim przemyśleć związek między obrazem i zdarzeniem, między zbiorowymi podaniami i prywatnymi przekonaniami. Wiemy od dawna, że sztuka nie służy ilustrowaniu Historii. Jednak czy może ją tworzyć? Skoro sztuka odgrywa jakąś rolę na poziomie ideologii, skoro ma jakieś znaczenie dla sfery decyzji politycznych, to z pewnością jest aktorem Historii. Picasso nie zadowalał się tym, że dokumentował bombardowanie Guerniki – należy rozróżnić między działaniem, które zmierza do tego, by zapisać się w historii, a zajęciem politycznego stanowiska wobec Historii. Artysta z pewnością dokonuje interwencji politycznych, jednak z jakiego tytułu?

Zgodnie z niepisaną umową, która łączy sztukę i politykę, a wbrew większości postmodernistycznych teoretyków, forma nie jest podporządkowana dyskursowi. System malarski stosowany prze Jacques’a-Louisa Davida ulegał wpływom polityki swoich czasów i również sam na nią oddziaływał. Dlatego, kiedy w 1913 roku Duchamp powołał do życia swój pierwszy ready made lub kiedy w 1917 Malewicz malował Biały kwadrat na białym tle, owe prace stanowiły tyleż rezultat kontekstu historycznego, który był świadkiem ich narodzin (sztuka jako skutek), ile przedstawiały wydarzenia, dzięki którym następował nieodwracalny bieg rzeczy (sztuka jako przyczyna). Wedle proponowanej tu hipotezy mamy do wyboru dwie całkowicie odmienne koncepcje historii sztuki. Pierwsza kładzie nacisk na dyskurs, dowodząc, że formy istniejące w sztuce są wynikiem kontekstu społeczno-politycznego, w którym się pojawiły. Druga podkreśla znaczenie formy, wskazując, że każde wielkie dzieło sztuki stanowi „tygiel zdarzeń [le creuset evenementiel]” (Badiou), samodzielnie generujący łańcuch wypadków. Stosunek sztuki do Historii polega zasadniczo na ciągłej interakcji, która obejmuje dwa aspekty czasu: jak każde dzieło sztuki, Duchampowskie ready made kształtowało tyleż przyszłość, co przeszłość.

Fragment tłumaczenia. Całość znajduje się w katalogu wystawy „Historia w sztuce”, red. M. A. Potocka, wydanym przez Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie, Kraków 2011.

Advertisements
Posted in: Tłumaczenia